Blog

Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością jako podmiot posiadający odrębną podmiotowość prawną działa przez swoje organy, zaś wspólnicy, co do zasady, nie odpowiadają za jej zobowiązania (art. 151 §4 k.s.h.).

Członek zarządu może być pociągnięty do odpowiedzialności na podstawie art. 299 k.s.h. niezależnie od tego czy jest wspólnikiem czy też pełni tylko funkcje zarządcze.

Wspomniany przepis stanowi, że jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna to członkowie zarządu odpowiadają solidarnie za jej zobowiązania. Kodeks wymienia również wyjątki od powyższej odpowiedzialności członków zarządu, zostały one wskazane w art. 299 § 2 K.s.h.

Mianowicie członek zarządu może uwolnić się od odpowiedzialności, jeżeli wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub w tym samym czasie wydano postanowienie o otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego albo o zatwierdzeniu układu w postępowaniu w przedmiocie zatwierdzenia układu, albo że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło nie z jego winy, albo że pomimo niezgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewydania postanowienia o otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego albo niezatwierdzenia układu w postępowaniu w przedmiocie zatwierdzenia układu wierzyciel nie poniósł szkody.

Odpowiedzialność za zobowiązania spółki we wskazanym przypadku ponosi osoba, która była członkiem zarządu w czasie istnienia tego zobowiązania. W związku, z tym  zakresem odpowiedzialności członka zarządu objęte mogą być także zobowiązania jeszcze niewymagalne w okresie sprawowania przez daną osobę funkcji w zarządzie (tak Sąd Najwyższy w uchwale III CZP 143/2007).

Jak zostało wykazane istnieją dwie przesłanki ponoszenia odpowiedzialności przez członków zarządu: (i) istnieje niezaspokojone zobowiązanie spółki, (ii) egzekucja przeciwko spółki okazała się bezskuteczna. Wierzyciel może wykazać bezskuteczność egzekucji przeciw spółce m. in. powołując się na każdy dowód świadczący o nieposiadaniu odpowiedniego majątku przez spółkę, dzięki któremu wierzyciel mógłby się zaspokoić, w ogóle brak majątku spółki czy stwierdzenie, że egzekucja nie dała rezultatu.

Następnie należy rozdzielić działania podejmowane przez wierzyciela w sytuacji gdy członek zarządu pozostaje w związku małżeńskim i: 1) w ustawowym ustroju wspólności majątkowej, lub też 2) w umownej rozdzielności majątkowej.

Wspólność majątkowa małżeńska charakteryzuje się tym, że istnieją 3 masy majątkowe: (i) majątek osobisty należący do męża, (ii) majątek osobisty należący do żony, (iii) wspólna masa majątkowa małżonków.

W przypadkach umownych ustrojów majątkowych generalnie brakuje tej ostatniej (wspólnej) masy majątkowej, a małżonkowie posiadają tylko swoje, odrębne od siebie masy majątkowe. Zaznaczyć należy też dla wyjaśnienia, że do majątku osobistego małżonka wchodzą m. in. przedmioty majątkowe nabyte przed powstaniem wspólności ustawowej (przed małżeństwem), przedmioty majątkowe służące wyłącznie do zaspokajania osobistych potrzeb jednego z małżonków, nagrody za osobiste osiągnięcia małżonka (art. 33 Kodeks rodzinny i opiekuńczy, k.r.o.), a do majątku wspólnego wchodzą m. in. pobrane wynagrodzenie za pracę, dochody z majątku wspólnego oraz osobistego każdego z małżonków, środki  zgromadzone na OFE (art. 31 k.r.o.).

Oczywistym jest, że dłużnik będący członkiem zarządu, ponosi odpowiedzialność całym swoim majątkiem osobistym. Postaje natomiast pytanie czy i jak wierzyciel może dochodzić swoich roszczeń na podstawie art. 299 K.s.h. także z majątku wspólnego.

I tak w przypadku wspólności majątkowej wierzyciel może zaspokoić się (i) z majątku osobistego dłużnika, (ii) z wynagrodzenia za pracę lub z dochodów uzyskanych przez dłużnika z innej działalności zarobkowej, jak również z korzyści uzyskanych z jego praw autorskich i praw pokrewnych, praw własności przemysłowej oraz innych praw twórcy, a jeżeli wierzytelność powstała w związku z prowadzeniem przedsiębiorstwa, także z przedmiotów majątkowych wchodzących w skład przedsiębiorstwa (art. 41 k.r.o.).

Oznacza to, że wierzyciel w ograniczonym wprawdzie zakresie może dochodzić wierzytelności na podstawie art. 299 K.s.h. z majątku wspólnego małżonków, ale jest to możliwe.

Przyjmując zatem funkcję członka zarządu w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością liczyć się zatem należy z 1) potencjalną odpowiedzialnością na podstawie art. 299 K.s.h. oraz z 2) możliwymi negatywnymi reperkusjami ww. odpowiedzialności także i dla majątku wspólnego małżonków.